İş Yerinde Tükenmişlik Sendromu Yaşamak

Günden güne Dünya’nın her yerinde çalışanın ruhsal sağlığına verilen değer artmaktadır. Çünkü artık biliniyor ki çalışanın motivasyonu, iyilik hali gibi psikolojik durumlar çalışanların performansını ve verimliliği artırır. Ancak her ne kadar durum böyle olsa da bazen yaptığımız işi, çalıştığımız ortamda stres faktörleri ile karşılaşabiliyoruz. Kimi zaman da çalışanlarda tükenmişlik sendromu ile karşı karşıya buluruz kendimizi. İş yerinde tükenmişlik yaşayabiliyoruz. Bu sayede kendimizi her geçen gün daha depresif ve isteksiz hissedebiliriz.

TÜKENMİŞLİK NEDİR?

Tükenmişliğin tek bir merkezi tanımı yoktur. Bununla birlikte, Mayıs 2019’da Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), önceleri tükenmişliği yalnızca “hayati bir tükenme durumu” olarak tanımlıyordu. Ancak daha sonra “başarılı bir şekilde yönetilemeyen kronik işyeri stresinden kaynaklanan bir sendrom” olarak sınıflandırıldı. Bu tanımlama ile birlikte tükenmişliğin temel olarak işle alakalı durumlarla ilgisi olduğunu söyleyebiliriz. DSÖ, tükenmişlik için “yaşamın diğer alanlarındaki deneyimleri tanımlamak için uygulanmamalıdır.” İfadesini kullanmıştır.

Tükenmişlik tıbbi bir teşhis değildir. Uzmanlar tükenmişliğin arkasında depresyon gibi tanılar yattığını düşünmektedir. Bu durum ne olursa olsun şunu biliyoruz ki iş yerindeki stres ve tükenmişlik, kişiye fiziksel ve zihinsel olarak zarar verir.

İŞ YERİNDE TÜKENMİŞLİK SENDROMU NEDEN OLUR?

1. Kontrol eksikliği: Programınız, görevleriniz veya iş yükünüz gibi işinizi etkileyen kararlar üzerinde etkimiz olduğunu hissetmek bizi tatmin eder. Bunların üzerinde etkiniz olmadığını hissetmek, tükenmişliğe neden olabilir.
2. Belirsiz iş beklentileri: Sahip olduğunuz yetkinin derecesi veya amirinizin ya da başkalarının sizden ne beklediği konusunda kararsızsanız, muhtemelen işyerinde rahat hissetmeyeceksinizdir.
3. İşlevsel olmayan iş yeri dinamikleri: Belki ofiste bir zorbayla çalışıyorsunuz veya meslektaşlarınız tarafından zayıflatılmış hissediyorsunuz. Bu gibi aynı ortamda bulunduğunuz kişilerle ilgili yaşadığınız problemler, iş stresine katkıda bulunur.
4. Aşırı aktivite: Bir iş monoton veya kaotik olduğunda, odaklanmaya devam etmek için sürekli enerjiye ihtiyacınız vardır. Bu kadar çok enerji harcamak da yorgunluğa ve işin tükenmesine neden olur.
5. İş hayatı dengesizliği: İşiniz; aileniz ve arkadaşlarınızla zaman geçirecek enerjiniz olmayacak kadar zamanınızı ve çabanızı gerektiriyorsa, çabucak tükenebilirsiniz. Özellikle bu nedenin annelerde tükenmişlik sendromu üzerinde oldukça etkisi görülmektedir.

   TÜKENMİŞLİK SENDROMU BELİRTİLERİ

1. Artık çalışmaktan heyecan duymazsınız: Tükenmiş haldeyseniz önceden size zevk veren işlere karşı ilginizi kaybetmeye başlarsınız. Artık eskisi kadar tatmin etmiyordur sizi yaptığınız işler. Bu durum daha da ilerleyip sadece iş yerinizle alakalı olmaktan çıkabilir ve genel olarak hayatınızın her alanında etki etmeye başlar. Ki bu da depresyonun da habercisi olur. Böyle bir durumda bir şirketinizin iş psikoloğu ile görüşebilirsiniz.
2. Çaba vermeyi bırakırsınız: Yaşadığınız heyecan eksikliği kayıtsızlığa yol açar. “Artık umurumda değil.” ya da “sadece geçinmek için en azını yapacağım” gibi tükenmişlik sözleri söylüyor olabilirsiniz. Ancak bu durum iş yerinde gösterdiğiniz başarıyla zıt olur. Çünkü tükenmişlik yaşayan kişiler de başarı gösterir ve dışarıdan bakıldığında anlaşılamaz.
3. Tamamen bitkin hissedersiniz: Yorgunluk ve genel bir bitkinlik hali tükenmişlikte sıklıkla olan bir durumdur. Enerjiniz olmadığı için kendinizi daha uykusuz hissedebilirsiniz. Bu enerji eksikliği fiziksel olduğu kadar psikolojik olarak da kendini gösterir. Yataktan kalkmak, ofise gitmek artık daha zorlu bir hale gelmiştir. İşe başlamak zor gelir, ertelemek istersiniz. İş arkadaşlarınıza ve müşterilere karşı daha kolay sinirlenmeye başlarsınız.
4. Fiziksel rahatsızlıklar kendini göstermeye başlamıştır: Tükenmişlik sendromu evreleri ilerledikçe fiziksel olarak da bazı rahatsızlıklar ortaya çıkar. Uykusuzluk hastalığı, göğüs ağrısı, baş ağrısı, artan hastalık, kalp çarpıntısı, nefes darlığı, baş dönmesi veya bayılma, gastrointestinal ağrı gibi belirtiler burada örnek olur.

İŞ YERİNDE TÜKENMİŞLİK İLE NASIL BAŞA ÇIKILIR?

İş yerinde yaşadığımız sorunlar tükenmiş hissetmemize neden olur. Bu tükenmişlik hali de sizi hem fiziksel hem zihinsel olarak kötü yönde etkiler. Bunun sonucunda da “tükenmişlik sendromu nasıl geçer?” diye düşünürüz. Bir kendinize bir çıkış yolu aramaya başlarsınız. Tükenmişlik sendromu tedavisi için yapabileceğiniz birkaç öneriyi burada derledik.

1. Seçeneklerinizi değerlendirin: Amirinizle belirli endişelerinizi tartışabilirsiniz. Belki beklentileri değiştirmek ya da uzlaşmalara veya çözümlere ulaşmak için birlikte çalışabilirsiniz. Nelerin yapılması gerektiği ve neyin bekleyebileceği konusunda hedefler belirlemeye çalışın.
2. Harekete geçin: Her şeyden önce önemli olan yolunda olmayan şeyleri tespit etmek ve bunu çözmeye yönelik bir adım atmaktır. Bir klasik sözü hepimiz biliriz ki “başlamak, başarmanın yarısıdır.”
3. Destek isteyin: İş arkadaşlarınızla, arkadaşlarınızla veya sevdiklerinizle konuşmak ve dertlerinizi paylaşmak sizi rahatlatır. Ancak kimi zaman bu yetersiz kalır. Böyle durumlarda iş psikolojisi alanında çalışan bir iş psikoloğu size yardımcı olur.
4. Biraz uyumayı deneyin: Uyku, refahı geri kazandırır ve sağlığınızın korunmasına yardımcı olur. Ancak burada düzenli bir şekilde uyumanız önemlidir. Çok uyumak ve yatakta vakit geçirmek de yine size bitkin hissettirecektir.
5. Biraz egzersiz yapın: Düzenli fiziksel aktivite stresle daha iyi başa çıkmanızı sağlar. Ayrıca zihninizi işinizden uzaklaştırma konusunda da size yardımcı olur. Her gün yapacağınız kısa yürüyüşlerin bile faydasını göreceksinizdir.
6. Rahatlatıcı bir aktivite deneyebilirsiniz: Yoga, meditasyon veya tai chi gibi strese yardımcı olabilecek programları keşfedebilirsiniz.
7. Mindfulness: farkındalık, anda kalmanızı sağlayarak sizi belirsiz endişelere karşı koruyacaktır. Mindful yaşam tarzı ile birlikte kendinizi yargılamaktan uzaklaşır ve kendinize öz şefkat göstermeye başlarsınız. Böylece iş yerinde yaşadığınız problemlere daha açık ve gerçekçi bir şekilde bakmaya başlarsınız.

Motivasyon bulmakta zorlanıyorsanız iş yerinde motivasyon kazanmak hakkındaki yazımız için buraya tıklayın.