İş yerinde zorbalık, global anlamda şirket kültürlerinde en çok karşılaşılan zorluklardan biridir. Öncelikle zorbalığın ne anlama geldiğini ele almalıyız. Çünkü birçok insan zorbalık ve mobbing kavramlarını birbirine karıştırıyor.
İş yerinde zorbalık daha geniş bir kavramdır. Tek seferlik bir aşağılamayı, sert bir çıkışı, alay etmeyi, küçük düşürmeyi de kapsayabilir. Yani zorbalık anlık ve tekil bir davranıştır.
Mobbing ise daha spesifik bir kavramdır. Genellikle sistemli, tekrarlayan, uzun süre devam eden psikolojik baskıyı ifade eder. Amaç çoğu zaman kişiyi yıpratmak, yalnızlaştırmak, işten soğutmak veya işten ayrılmaya zorlamak olur.
Peki Zorbalık Nasıl Tespit Edilir?
Zorbalığı birkaç alt başlıkla ele alabiliriz. İşte size birkaç örnek:
- Sürekli aşağılamak, küçümsemek: Ekip içinde birine “Sen zaten anlamazsın” gibi cümleler kurmak o insanı küçümsemektir. İnsanı ikincil hissettirir.
- Alay etmek / dalga geçmek: Kişinin konuşma veya çalışma tarzı ile ilgili aşağılayıcı yorumlar yapmak vea benzetmelerde bulunmaktır.
- Bağırmak ve sert çıkışlar: Biri hata yaptığında o insanla özelden konuşmak yerine herkesin içinde ses yükseltmek ve onu yüzüne vurmaktır.
- Küçük düşürmek için eleştirmek: Geri bildirimleri yapıcı değil de karşı tarafı ezici bir yerden vermek demektir.
- Sürekli suçlamak: Her problemde hedef gösterip sorumluluğu tek kişiye yıkmak.
- Görmezden gelmek / dışlamak: Bir insanı dışlamak, ona cevap vermemek ve tabiri yerindeyse Ghost’lamaktır.
- Bilgi saklamak: İşini yapması için gerekli bilgileri vermeyip sonra “neden yetişmedi?” diye hesap sormak demektir.
- Yetkisini kırmak: O insanın yaptığı işi değersizleştirmek ve küçük görmektir.
- İmkânsız iş yükü vermek: Bir insana asla yetiştiremeyeceği bir işi vermek ve onun üzerinde aşırı bir bası kurmaktır.
- Gereksiz kontrol: Sürekli mesaj atıp “ne yaptın, nerdesin?” diye üsttenci bir tutum takınmaktır.
- Haksız şekilde işten soğutmak: Kişiyi sürekli en sıkıcı, en zor ya da en değersiz işlere yönlendirmek.
- Dedikodu ve itibarsızlaştırma: Kişi hakkında sürekli başkalarıyla gizlice konuşmak ve onun aleyhinde yorumlarda bulunmaktır.
- Tehdit etmek: “Böyle devam edersen burada barınamazsın” gibi üstü kapalı ya da açık tehditlerdir.
- İşini sabote etmek: Hatalı bilgi vererek, eksik teslim yaparak ya da işini baltalayarak zor durumda bırakmaktır.
- Toplantılarda sözünü kesmek: Sürekli konuşmasını bölmek ve fikrini bastırmaktır.
Bu davranışlar bir kez olduğunda zorbalıktır. Fakat sistemli ve uzun süreli olduğunda ise Mobbing’e dönüşür. Bilhassa bu kavramı açıklamamızın sebebi birçok çalışanın mutsuzluğunun sebebini farklı bir bakış açısıyla ele almaktı. Özellikle de iş yerinde olan bu küçük nüansların ne anlama geldiğini bilmek, ne ile karşı karşıya olduğumuzu bize gösterir.
Klinik Psikolog Barış Özkoparanoğlu
