Eleştirel iç ses kendimizle yaptığımız yıkıcı, yargılayıcı ve sert konuşmalardır. Ruhsal gelişimimize karşı çıkan ve kişiliğimizin olumsuz yanı olarak görülür. Gün içerisinde birçok durumda kendi kendimize ‘neden böyle yaptım ki’ gibi konuşmalar yaparız.
Olayları veya durumları kendimize acı verecek şekilde yorumlama biçimi günde güne yıkıcı etkiler bırakır. Kendimize olan güvenin ve saygının zedelenmesi, sosyal ilişkilerde hata yapma korkusu ile içe kapanma, iş performansındaki düşüşler gibi birçok alanda zorlayıcı etkiye sahiptir.
Çalışanlarda Eleştirel İç Ses
Sayısız sosyal etkileşimde bulunduğumuz işyerinde özellikle bu durum bizi daha da zorluyor. Çünkü performans kaygısı, işin yapılması, etkili iletişim gibi konularda zihnimiz bizi özellikle daha çok yargılıyor. Çalışanlarda en sık karşılaşılan eleştirel iç ses örnekleri şu şekilde sıralanabilir;
- “Neden öyle yaptın ki”
- “Diğer insanların yanında başarısızsın”
- “Kimse seni umursamıyor”
- “Çok çalıştığında bile kimse seni takdir etmiyor”
- “Hiçbir işe yaramıyorsun”
Hayata olumsuz ve bizi sürekli yargılayan iç sesimizin filtresinden baktığımızda dünya kasvetli ve yaşanması güç bir yer haline gelir.
Öte yandan daha bu filtreyi kaldırdığımızda ve durumun böyle olmadığını gördüğümüzde işlevselliğimiz ve hayata entegrasyonumuzun artar. Beraberinde ise performansımıza olumlu etkisi olur.
Eleştirel İç Ses Nasıl Susturulur?
İç sesimizle savaşmanın en etkili yolu, kaynağını bulmaktır. Bazı durumlarda bir eleştiri dahi eleştirel iç sesinizi tetikler. Özellikle zihnimizin en yorgun ve stres altında olduğu durumlarda bu olur. Mesela kötü bir gün geçirdiğimizde, karamsar bir ruh hali içindeyken eleştirel iç sesimiz de kendini gösterir. Bu sebeple wellbeing (esenlik) halimizi korumamız büyük bir önem sahiptir.
Her gün birçok durum bizim için zorlayıcı bir deneyime sahip olur. Bu yüzden eleştirel iç sesimizin kendini göstermesi de olayları nasıl yorumladığımıza bağlı olarak değişir. Eğer eleştiren iç sesimizin filtresiyle bakarsak evet, durum gerçekten kötü görünür. Fakat filtresiz bir gözle olay veya duruma yaklaşırsak, kendimize sunacağımız yorum da daha sağlıklı olur.
Eleştirel iç sesimiz düşünce hatalarımızı görmemize engel olur. Düşünce hatalarımızın farkına varmak için eleştirel sesin söylediği cümleyi bir yere yazmak ve görmek, bu hataları anlayabilmemize yardımcı olur.
Bununla beraber günlük tutmak, eleştirel iç sesimizin bizi ne kadar hakimiyeti altına aldığını fark etmemize yardımcı olur. Ayrıca iç sesimiz çalışma hayatımızda bizi kolayca bulunduğumuz esenlik halinden koparır. Bu sebeple iş arkadaşlarımızda iletişime geçmemiz ve düşüncelerimizi paylaşmamız, bu durumun önüne geçilmesinde yardımcı olur.
Yazar: Psk. Barış Özkoparanoğlu
