Yapılan araştırmalara göre çalışma dünyasındaki insanların %25’inin sıklıkla tükenmişlik sendromuna girdiği, %77’sinin ise hayatlarında en az bir kere tükenmişlik sendromuna girdiği görülmüştür. Peki nedir bu tükenmişlik sendromu?
Tükenmişlik Sendromu (Burnout) Nedir?
Tükenmişlik sendromu iş yerinde kişinin psikolojik ya da fiziksel isteklerinin, ihtiyaçlarının karşılanmaması sonucu yoğun mental ve fiziksel yorgunluk sendromudur. İş hayatında kontrolsüzlük, monotonluk, uzun çalışma saatleri, eksik sosyal destek, gerçek dışı beklentiler ve verilen emeğin parasal bir karşılığının alınmaması tükenmişlik sendromunu ortaya çıkaran sebeplerden bazılarıdır.
Tükenmişlik Sendromunun 3 Farklı Tipi:
1-Aşırı Yük Tükenmişliği
Kendimizi başarı, finansal ya da psikolojik olarak güvende hissetmemiz gerekir. Yoksa bir iş yerinde ağır gelen çalışma saatlerinden kaynaklanan bir tükenmişlik sendromu türü ortaya çıkar.
2-Yetersizlik Tükenmişliği
İş hayatımızda tatmin olmak için uyarılmış ve meşgul hissetmemiz gerekir ki yaptığımız işten tatmin olalım. Biz insanlar yaptığımız işi bir hedef, meydan okuma olarak görmediğimizde tutku o işe tutkuyla bakamayız. Yaptığımız işe herhangi bir tutku duymadığımızda mesleğimize, kariyerimize ilgimizi kaybederiz ve bu da yetersizlik tükenmişliği olarak bize kendisini gösterir.
3-İhmal Tükenmişliği
İş yerinde bir amaca sahip olmadığımızda kendimizi çaresiz ve tükenmiş hissederiz. Yaptığımız hiçbir şeyin fark yaratmaması, hiçbir amaca hizmet etmemesi durumunda işimize bağlı kalmakta zorlanırız. Çok karmaşık ya da yapılan çok fazla görevin olması tükenmişlik sendromunun ihmal tükenmişliği kısmına girer.
Tükenmişlik Sendromunun sebepleri nelerdir?
- Uzun süren çalışma saatleri, karmaşık görevler, birçok görevin sorumluluğunu üstlenmek.
- Yaptığımız işle alakalı herhangi bir söz hakkına sahip olmamamız, olamamamız.
- Emeğimiz karşılığının maddi olarak yetersiz kalması, yaptığımız işin bizi geliştirmemesi bize bir şey katmaması.
- İş yerindeki arkadaşlarımızdan yetersiz sevgi, saygı almamız. Kendimizi çalıştığımız yere, çalıştığımız yerdeki insanlarla yakın, uyumlu görmememiz.
- Patronların favori oynadığı, çalışanların tutarsız bir şekilde ödül veya ceza aldığı durumlar.
- Kişisel değerlerimizin çalıştığımız şirket veya meslekle çatışması durumu.
Tükenmişliğin çözülmediği sürece insan üzerindeki etkileri nelerdir?
- Stres
- Sürekli yorgunluk
- Uyku problemleri
- Düşük bağışıklık sistemi
- Yüksek kan basıncı
- Üzgünlük, sinirlilik hali
- Tip 2 diyabet
- Kalp hastalıkları
- Alkol vb. kullanımı
Tükenmişlik sendromuyla etkili bir şekilde başa çıkmanın 6 yolu:
- İş dışında ilgi alanları geliştirmek: İş hayatı ve günlük hayatımız arasına bir çizgi çekmek bizi iş hayatının stresinden uzaklaştıracaktır. Yeni hobiler bulmak ve yeni yerler keşfetmek işten uzak durmak için güzel yol olur.
- Meslektaşlarınızla ilişkiler kurun: Aynı iş yerinde çalıştığınız insanlarla arkadaşlık kurmak iş hayatınızda yaşadığınız zorluklarda size tek olmadığınızı gösterir. Meslektaşlarınızla arkadaşlık kurmak iş hayatınızı sosyalleştirecek ve kendinizi çalıştığınız ortama daha bağlı hissettirir. Ayrıca zorlandığınız bir noktada yardım almanızı kolaylaştırır.
- Fiziksel sağlınıza dikkat edin: Düzenli, sağlıklı uyku uyuyun, bolca su için, spor yapın ve sağlıklı beslenin. Temel ihtiyaçlarınızı yapabileceğiniz en iyi şekilde karşılayın. Yorgun ve stresli olduğunuz dönemlerden geçiyorsanız bile bunu benliğinizden, temel ihtiyaçlarınızdan çıkartmayın.
- İşinizi işte bırakın: Mesleki sorumluluklarınızı, görevlerinizi iş yerinizde bırakın eve taşımayın. Kişisel yaşamınızdaki diğer önemli öncelikleri size dengeli gelecek şekilde halletmenize yardımcı olacak bir çalışma programı hazırlayın ve buna bağlı kalmaya çalışın. Eğer bunu yapmakta zorlanıyorsanız iş ve kişisel telefonunuzu ayırmayı deneyebilirsiniz.
- Duygularınıza önem verin gerektiğinde profesyonel yardım alın: Duygularımız bizim için neyin önemli olduğunu hissettiren güçlü ipuçlarıdır. Mesleki hayatımızda, iş yerimizde ortaya çıkan duygularımıza dikkat etmek, bu duygular bize tükenmişlik olarak dönmeden önce duygularımızı yönetmemize yardımcı olur. Duygularımızı yönetmekte ya da anlamakta zorluk çektiğimiz zamanlarda profesyonel yardım almak hayat kalitemizi artırır.
- Mindfullness: Ana gelmek, anda kalmak nefesimize odaklanmak, şu an neye ihtiyacım var diye kendinize sormak önemlidir. Stres geleceğe yönelik bir duygudur ve şu anımızda bizi rahatsız edecek gücü yoktur aslında. Farkındalık çalışmaları için günlük nefes egzersizleri yapın. Gün içinde kendinize alarm kurar veya mobil uygulamalardan (anbean) yardım alın.
Kısacası tükenmişlik sendromu iş hayatında karşılaşılan zorluklar sonucu kendimizi yetersiz hissederiz. Ayrıca motivasyonsuz hissetme ve yaptığımız işten zevk alamama durumu ortaya çıkar. Çözülmediği sürece başka fiziksel ve psikolojik hastalıklara yol açar.
Yazar: Dilara Sar
