Dikkat: İşe bağımlı olabilirsin! İşe bağımlılık kavramını açıklamak için öncelikle bağımlılık kavramını ele alalım. Bağımlılık davranışı; bir nesneye, etkinliğe ve davranışa karşı hayatındaki diğer her şeyi dışlaması halidir. 1971 tarihinde Psikolog Wayne E. Oates, işe bağımlılığı ise işkolik olarak terminolojiye kazandırmıştır. İşkoliklik olarak adlandırılan iş bağımlılığı gerçek bir ruh sağlığı durumudur. Oates’e göre işkolikler bu durumu sürekli çalışma zorunluluğu veya kontrol edilemez bir ihtiyaç olarak hissederler. Tıpkı diğer bağımlılıklar gibi iş bağımlılığı da fiziksel sağlığı, mental ve ruh sağlığı olumsuz etkilemekte. ABD’de yaşayan bireylerin %10’unun işkolik olduğu düşünülmektedir. Bir tür davranış bozukluğu olan işkoliklik durumunun pek çok sebebi olur.
İş Bağımlılık Nedenleri
İş bağımlılık nedenleri arasında birçok faktör vardır. Psikolojik olarak olumsuz durumlardan kaçınma, onaylanma ihtiyacı, öz değeri telafi etme çabası görülür. Özellikle mükemmeliyetçi olarak nitelendirilen insanlarda daha sık yaşanır. Fiziksel anlamda genetik prensiplerden söz edilir ve işkolik bir bireyin ailesinde de görülür bir durumdur. Sosyal olarak ise örgüt içerisinde kendisini, dışarıdan daha rahat hissedebilmesi yer alır. Özellikle onaylanma ve bir boşluğu doldurmak gibi düşünceler, aidiyet ve var olma ihtiyacı çeken insanların tutunma noktasıdır.
İş Bağımlılık Belirtileri
İşe bağımlılık belirtileri için elbette uzun süreler boyunca herkese işkolik diyemeyiz. Bir çalışanın işe bağımlı olması için;
- Gerek olmasa bile ofiste kalmak ve uzun süreler çalışmak
- Projeleri bitirmek için uykusuz kalmak
- Yaşanılan yoğun başarısızlık korkusu
- İşe fazla vakit harcanması sebebiyle sosyal ilişkilerde bozulma
- Suçluluk ve depresyon gibi ruhsal sorunlar sebebiyle kişinin kendini işe vermesi
- İş hakkında başkalarına savunmacı tavırlar sergileme
gibi nedenler olmalıdır.
İş bağımlılık ile Başa Çıkmak
İş bağımlılık ile başa çıkmak için çalışanın iş-yaşam dengesini sağlıklı sınırlar içinde konumlandırması gerekir. Özellikle çalışan kimliği ve sosyal kimlik arasındaki kişilik yapılarını ele almak ve bu sınırların nerede başladığını ve nerede bittiğini belirlemek önemli olacaktır. Gerektiğinde mola verilmeli, sosyal ilişkilere ağırlık verilmeli ve bireysel zaman ayrılmalı.
Bir işkolik olduğunuzun farkında olmayabilir ve bu durumu garipsiyor olabilirsiniz. Çünkü tüm bağımlılıklarda olduğu gibi işe bağımlılık da içselleştirilmiş olacaktır. Bu sebeple içselleştirilen bir durumun farkına varmak zor olur.
Yazar: Psk. Barış Özkoparanoğlu
